Fatih Sultan Mehmet Osmanlı padişahı (30 Mart 1432 Edirne- 3 Mayıs 1481 Gebze).
Padişahlık dönemi: 1444 .1446; 1451-1481.
Babası II. Murat,
annesi Hüma Hatun’dur. Çok iyi bir eğitim gördü. Arapça, Fransızca ve
Yunancayı öğrendi. Edebiyat, din ve tarih konulanna gençliğinde büyük
ilgi gösterdi. Babası II. Murat, oğlunun, eğitimine büyük özen gösterdi. Molla Gürani,
Fatih’in üzerinde derin etkiler bıraktı. Fatih, bu hocaları sayesinde,
ülkesinin dışında ünlü birçok hocayı ve bilgini de tanımak fırsatını
buldu. Henüz altı yaşındayken, Amasya’ya vali atanmıştı. 1443′te
Manisa’ya vali atandı. 1444′te büyük kardeşi Alaettin ölünce, Osmanlı
Devleti’nin tek veliahtı kaldı. Karamanoğulları ile barış antlaşması imzalayan II. Murat,
Ağustos 1444′te Mihaliç Ovası’nda, tahtı oğlu Mehmet’e bıraktığını ve
dinlenmek üzere Manisa’ya gideceğini, tüm kapıkulu ve paşalar önünde
açıkladı. 12 yaşında Osmanlı tahtına çıkan Fatih Sultan Mehmet,
Edirne’ye gelir gelmez, babası ile anlaşma imzalayan Avrupalı Hıristiyan
devletlerin, haçlı seferiyle karşılaştı. Papa, Hıristiyanlan yeni bir
sefer için harekete geçirdi. Sadrazam Çandarlı Halil Paşa’nın fetih
harekâtını durdurarak barışçı bir politika izlemesi nedeniyle, akıncılar
akından kaldı, bu yüzden Anadolu ve Rumeli’de ele geçirilen bazı
yerler, eski devletlere geri verildi. Çocuk yaşta bir şehzadenin padişah
olması da yadırgandığından, her yandan ayaklanma ve baş kaldırmalar
birden ortaya çıkıverdi. Haçlılar, 18-22 Eylül günlerinde, Tuna’yı
aştıktan sonra, Varna üzerine ilerlemeye başladılar Papalık Donanması
da, Çanakkale Boğazı’nı tuttu. Manisa’da bulunan II. Murat,
ordunun başına çağrıldı. İstanbul Boğazı’ndan Ceneviz tekneleriyle
geçirilen Osmanlı Ordusu, 10 Kasım 1444′te Varna’da büyük bir zafer
kazandı. II. Murat savaştan sonra yine Manisa’ya çekildi. Ancak bazı olaylar, II. Murat‘ın yeniden Edirne’ye gelmesini ve Sultan Mehmet’in de, Manisa’ya gitmesini gerektirdi. Mehmet, İkinci Kosova Savaşı‘nda,
sağ kolda savaştı. 1450′te de, Dulkadıroğlu Süleyman Bey’in kızı Sitti
Hatun ile evlendi. Eşiyle birlikte Manisa’ya döndükten kısa bir süre
sonra, babasının ölümü üzerine Edirne’ye dönerek, 18 Şubat 1451
tarihinde, ikinci kez Osmanlı tahtına oturdu. Padişahlığının ilk
aşamasında uzlaşmacı bir tutum izledi. Böylece devletin dış politikasını
barışa bağlamış oldu. Boğazkesen (Rumeli Hisarı’nı dört ay gibi kısa
zamanda tamamlattı. Edirne’de yoğun askeri hazırlıklara girişti. 1453
baharında, İstanbul’a doğru harekete geçti ve kenti kuşatmaya başladı.
(İstanbul’un Fethi).
Fatih Sultan Mehmet fetihten sonra Sadrazam Çandarlı Halil Paşa’yı idam
ettirerek merkeziyetçi bir yönetim kurmak yolunu yeğledi. Fatih, doğuda
ve batıda bir sıra seferlere girişti, ilk seferi Sırbistan üzerine
oldu. 1454′te ilk seferine çıkan Fatih, Semendire ve Sivricehisar
üzerine yürüdü. Sivricehisar teslim alındıysa da, Macarların yardım
göndermesi sonucu Semendire alınamadı. 1455′te Sırbistan’a ikinci kez
sefere çıktı. Bu seferde Benice Kalesi alındı ve Kosova’dan geçerek
Edirne’ ye geri döndü. Bir yıl sonra Belgrad’ı kuşattıysa da ele
geçiremedi. Birkaç yıl sonra, Mora seferine çıkan padişah, Mahmut
Paşa’yı Sırbistan’ın fethiyle görevlendirdi. Mahmut Paşa, Semendire
çevresindeki bazı kaleleri ele geçirdi. Sivricehisar yeniden zapt
edildi. Bu sırada Macar topraklarına da bir akın düzenlendi.
Semendire’yi savunamayan Sırp kralı, hazineleri alıp gidince Sırbistan
tümüyle Osmanlı Devleti’ ne bağlanmış oldu (1458). Akıncı beyi
Turhanoğlu Ömer Bey, Mora’da çok önceleri fetihlerde bulunmuştu. Fatih’
in gelişiyle Mora’nın fethi gerçekleşti. Korint’i geçtikten sonra
Mora’ya giren padişah, pek çok müstahkem kaleleri ele geçirdi, sonunda
Mora despotu.barış imzalayarak, teslim olmak zorunda kaldı (1458). Bu
arada Ege Denizi’nde bulunan Enez, İmroz, Semadirek ve Taşoz adaları da
ele geçirilmiş oldu. Gelibolu Sancakbeyi Hamza Bey de Limni ile Midilli
adalarını Osmanlı Devleti’ne bağladı. Fatih Sultan Mehmet, Amasra, Sinop
ve Trabzon üzerine üç sefer düzenledi. 1460′da Cenevizlilerin elinden
Amasra Kalesi’ni aldı. 1461′de Kastamonu’yu ele geçirdi. Sinop Kalesi
Osmanlılara teslim edildi. Fatih aynı yıl Trabzon üzerine sefere çıktı.
Trabzon 26 Ekim 1461′de ele geçirildi. Böylece Trabzon Rum İmparatorluğu
tarihe karışmış Fatih, 1462′ de Eflak Seferi’ne çıktı. Braşova
yakınlarında yapılan savaşta Eflak Voyvodası Vlad kaçarak, canım
kurtardıysa da, ülkesi baştan başa yağmalandı. Vlad’ın yerine kardeşi
Radul voyvoda atandı. Boğdan Prensi Petru Aron, daha 1455′te Osmanlı
egemenliğini kabul ettiyse de yerine geçen Stafen Çel Mare, Avrupalı
Hıristiyan devletlerle anlaşma yapmak yolunu tuttu. Bunun üzerine Fatih,
Rumeli Beylerbeyi Hadım Süleyman Paşa’yı güçlü bir orduyla Boğdan
üzerine gönderdi. Süleyman Bey’in yenilmesi üzerinede, 1476′da, padişah
Boğdan Seferi’ne çıktı. İki ay kadar Boğdan’da kalan Osmanlı Ordusu,
birçok ganimet aldıktan sonra geri döndü. Fatih askeri harekatı Bosna ve
Hersek kesimlerinde de sürdürdü, Üsküp üzerinden Bosna’ya girdi.
Yayçe’yi Fatih, Kiluç Kalesi’ni de Mahmut Paşa kuşattı, Yayçe teslim
oldu, Kiluç’ da da kral Osmanlı üstünlüğünü kabul ederek teslim oldu
(1463). Adriya Denizi kıyısında da bazı limanların Osmanlıların eline
geçmesi, Venedik Devleti’ni kaygılandırdı. Fatih Bosna işini
çözümledikten sonra, Hersek kralı Stefan Kosaroviç’in üzerine yürüdü,
Hersek de kolayca Osmanlı Devleti’ne bağlandı. Fatih, bazı olaylar
üzerine yeniden Bosna üzerine bir sefere çıktı. Bosnalıların
Müslümanlığı kabul etmeleriyle, buradaki Osmanlı egemenliği kökleşti.
Gedik Ahmet Paşa komutasında gönderilen bir Osmanlı Ordusu, karadan da
desteklenerek Kırım’ı ele geçirdi. Böylece Cenevizlilerin Karadeniz’deki
ticaret etkinlikleri sona erdi. Tuna ağzından Kafkaslara ve
Çerkezistan’a kadar uzanan bölgede Osmanlı egemenliği kesinleşti.
Fatih’i daha çok yoran Karamanoğulları Beyliği ile Akkoyunlular
oldu. Fatih, Karaman ülkesinin işgali için, 1466′ta sefere çıktı.
Karaman ülkesinin tümünü devletine bağladıysa da ülkede tam bir düzen
sağlanamadı ve 1470′te Osmanlı Ordusu yeniden Karaman ülkesine girdi.
Ertesi yıl Gedik Ahmet Paşa, Karaman ülkesine sefere çıktı. Alaiye’yi
kuşattıktan sonra, Silifke üzerine yürüdü, 1471′de bu kaleyi de teslim
aldı. Fatih, Uzun Hasan’a karşı Otlukbeli Savaşı’nı 1473′te kazandıktan
sonra (Otlukbeli Savaşı) 1474 te Gedik Ahmet Paşa, 1474′te Silifke
Kalesi’ni ikinci kez ele geçirdi. 1475′te Karaman Valiliği’ne Cem Sultan
atandı. Fatih’in, deniz alanında özellikle Venediklilerle uğraştı.
Çünkü Venedik’in doğu ticaretine büyük darbe indirmişti. Aradaki savaş
yaklaşık 16 yıl sürdü. 1475′te iki yıllık bir ateşkes imzalandı, kesin
barış yapılamadı. Ancak 1479′da Osmanlı-Venedik barış anlaşması
imzalandı. Buna göre, Venedikliler İstanbul’da bir elçi bulunduracaklar,
Osmanlılardan aldıkları yerleri geri verecekler, buna karşılık Venedik
uyruğunun haklarını koruyacaklar, serbestçe ticaret yapabilecekler,
birbirlerine saldırılarda bulunmayacaklardı. Fatih’in ölümünden çok az
önce giriştiği İtalya seferi, onun politik dehasını ortaya koyar. 1480
yazında Gedik Ahmet Paşa, bir Osmanlı donanması ile Otranto’ya çıktıktan
kısa bir süre sonra, bu kenti ele geçirdi. İtalya içlerine ilerleyen
ordu, birçok kaleyi zapt etti. Ancak Fatih’in ölümü ve Bayezit’in de
Gedik Ahmet Paşa’yı geri çağırması, İtalya seferinin sonu oldu. Fatih’in
Rodos üzerine düzenlediği ilk (1455) seferde, Osmanlı Donanması, Rodos
Kalesi’ni ele geçiremedi. 1467′de ikinci seferden de sonuç alınamadı.
1479′da daha güçlü bir donanma ile Rodos Kalesi kuşatıldı. Ancak Mesih
Paşa’nın yağmayı önlemek için orduya serbestlik tanımaması, kuşatmanın
başarısızlıkla sonuçlanmasına yol açtı. Fatih Sultan Mehmet, Memluklu
Devleti’ni hedefleyen seferde, Gebze yakınlarındayken, 4 Mayıs 1481′de
öldü, 51 yaşındaydı. Ölümü belli edilmedi ve Amasya’da bulunan Şehzade
Bayezit ile, Konya’da Cem Sultan’a, aynı anda ulak gönderildi, 11 gün
ölümü askerden saklandı, İstanbul’da kendi yaptırdığı caminin
avlusundaki türbesine gömüldü.
Yorumlar [ 0 ]
Yorum Gönder